24/04 vừa qua, tập đoàn Ngân hàng Hồng Kông và Thượng Hải (HSBC) đã tuyên bố nói không với các dự án nhiệt điện than mới ở bất cứ đâu, dưới bất kỳ hình thức nào

Nếu như 2 năm trước, HSBC còn cho phép các khoản vay cho những dự án nhiệt điện than mới ở các thị trường tiềm năng. Hiện tại, ngân hàng này đã thắt chặt hơn chính sách năng lượng. Nhưng các chuyên gia lo ngại ngân hàng có thể tiếp tục hỗ trợ các dự án nhiệt điện than thông qua các chính sách hỗ trợ khác ngoài đầu tư tài chính dự án.

24/04 vừa qua, tập đoàn Ngân hàng Hồng Kông và Thượng Hải (HSBC) đã tuyên bố nói không với các dự án nhiệt điện than mới ở bất cứ đâu, và dưới bất kỳ hình thức nào; đóng hoàn toàn các lỗ hổng chính sách năng lượng trước đây đã cho phép trụ sở chính ở Luân Đôn đầu tư vào các dự án nhiệt điện than ở một số quốc gia đang phát triển.

Trả lời câu hỏi của các cổ đông trực tuyến trong bối cảnh khủng hoảng coronavirus đang diễn ra, tập đoàn tài chính này tuyên bố đã sửa đổi chính sách nhằm loại bỏ hoàn toàn sự hỗ trợ của mình cho nhiệt điện than. Kể cả những các dự án ngoại lệ trước đó ở Bangladesh, Indonesia và Việt Nam, đã bị các nhóm hoạt động môi trường buộc dừng vào năm 2018, khi các chuyên gia môi trường cảnh báo không có nhà máy năng lượng hóa thạch mới được xây dựng nếu biến đổi khí hậu đang ngày càng trầm trọng. 

HSBC cho biết, nếu trong quá khứ, các chính sách về năng lượng lỗi thời của họ đã cho phép các khoản vay cho các dự án nhiệt điện than ở thị trường nhằm cân bằng nhu cầu sinh kế địa phương với nhu cầu chuyển dịch nền kinh tế carbon thấp, thì giờ đây họ đã không tài trợ cho bất kỳ dự án than mới 

Chính sách mới này đồng nghĩa với việc ngân hàng sẽ ngừng tham gia tài trợ cho dự án nhiệt điện Long Phú 1 - Việt Nam, nơi HSBC đóng vai trò là điều phối viên toàn cầu, sau quyết định rút khỏi Vĩnh Tân 3 hồi đầu năm

Các hành động này diễn ra sau khi nhiều tập đoàn tài chính không còn mặn mà với những dự án nhiệt điện than, nhiên liệu hóa thạch. Tháng 12 năm ngoái, Ngân hàng Standard Chartered, một trong những đối thủ lớn của HSBC, cho biết họ sẽ rút khỏi ba dự án than ở Đông Nam Á. Trong khi đó ba ngân hàng lớn của Nhật Bản đã dừng đầu tư vào tháng Tư.

“Quyết định của HSBC về việc cập nhật chính sách năng lượng nhằm hưởng ứng lệnh cấm tài trợ nhiệt điện than trên toàn cầu” ông Jack Bertolus, điều phối viên nghiên cứu tại Tổ chức phi chính phủ Úc - Market Forces cho biết. 

Một báo cáo của BankTrack, Urgewald và 350.org được công bố vào cuối năm ngoái cho thấy HSBC đã là một trong những nhà tài chính đầu tư nhiệt điện than lớn nhất của Vương quốc Anh, với 7,9 tỷ USD đổ vào các dự án từ tháng 1 năm 2017 đến tháng 9 năm ngoái.

Các dự án nhiệt điện than hiện nay có xu hướng bị các tập đoàn tài chính từ chối, không chỉ vì những mối quan tâm rõ ràng về môi trường, mà còn bởi vì nó không thể cạnh tranh với năng lượng tái tạo, ông Patrick Bertolus nói với Eco-Business.

Tim Buckley, giám đốc nghiên cứu tài chính năng lượng, Australasia tại Viện phân tích tài chính và kinh tế năng lượng cho biết: Các ngân hàng biết rằng nhiệt điện than là nguồn sản xuất điện năng phát thải hàng đầu thế giới nên sẽ dễ dàng bị thay thế bởi các công nghệ phát thải thấp.

Ông cho biết thêm: hầu hết các dự án điện than những năm gần đây phụ thuộc nhiều vào trợ cấp của chính phủ để giảm thiểu rủi ro rút vốn. Và đối với các nước đang dần chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, nguồn tài chính cho nhiệt điện than sẽ sớm cạn kiệt trong tương lai

Một trường hợp điển hình như Hàn Quốc và Nhật Bản, cả hai từng được xem là những nhà đầu tư lớn cho sự phát triển điện than. Tuy nhiên, sau khi sự kiện đắc cử mới đây, đảng cầm quyền Hàn Quốc sẽ chuẩn bị ngừng cấp vốn các dự án nhiệt điện than như một phần trong thỏa thuận mới được công bố, trong khi ngân hàng JBIC của chính phủ Nhật Bản đã dừng hẳn tài chính cho nguồn năng lượng này

Buckley thấy rằng ngoài việc từ bỏ nguồn năng lượng hóa thạch này, các ngân hàng cũng đã bắt đầu ngưng hỗ trợ cho các hoạt động tổn hại đến khí hậu toàn cầu, như thăm dò dầu ở Bắc Cực và các dự án khoan sâu dưới biển, đồng thời tăng cường các mục tiêu đầu tư năng lượng tái tạo.

“Trong chính sách trước đây, HSBC đã cam kết không còn cho vay các dự án dầu khí ngoài khơi mới ở Bắc Cực cũng như các dự án khai thác dầu mỏ khác. Bởi dừng đầu tư cho nhiệt điện than vẫn là chưa đủ trong các thỏa thuận của hiệp định Paris mà phải có các động thái tích cực khác như đã đề cập ở trên” Buckley nói.

Cần thêm những cam kết khác

HSBC đã có những bước tiến, nhưng vẫn còn là một hành trình dài. Bertolus cho biết: Để đạt được các mục tiêu của Thỏa thuận Paris  là còn cần phải dừng hỗ trợ tài chính trực tiếp cho các hoạt động khai thác than. Điều đó đồng nghĩa với việc từ chối hỗ trợ tài chính cho việc mở rộng ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch, bao gồm đầu tư tổ chức, thu nhập cố định và cho vay doanh nghiệp.

Ông nói thêm rằng HSBC vẫn chưa rút hỗ trợ cho việc nạo vét cảng Payra ở Bangladesh, nơi sẽ nhập khẩu tới 20 triệu tấn than mỗi năm cho tám nhà máy điện than đang được đề xuất và xây dựng với công suất 10 gigawatt. Trong suốt vòng đời hoạt động, các nhà máy điện này sẽ cùng nhau thải ra lượng carbon dioxide nhiều hơn gấp ba lần so với Vương quốc Anh đã làm trong năm 2018.

Trong tuyên bố mới nhất của mình, HSBC thừa nhận rằng một phần trong quỹ quản lý tài sản toàn cầu vẫn đang tiếp tục đầu tư vào ngành khai thác than thông qua việc sở hữu các công ty  nắm giữ các công ty khai thác than.

HSBC tuyên bố: Hầu hết các công ty lớn này đều đang hoạt động theo guồng và không thể đơn giản là cho dừng ngay lập tức. Cách tiếp cận của HSBC là tạo ra cơ hội để hỗ trợ khách hàng trong quá trình chuyển đổi bằng cách hướng tài chính đến đúng lĩnh vực, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nói chung.

Tuy nhiên, Buckley cũng lạc quan cho rằng: Nhiều ngân hàng đã cập nhật chính sách của họ hàng năm thắt chặt chúng dần dần nhằm đối phó với áp lực dư luận toàn cầu. Chẳng hạn, tập đoàn quản lý đầu tư toàn cầu của Mỹ BlackRock, gần đây đã cam kết sẽ không đầu tư vào các công ty có 25% doanh thu từ sản xuất than nhiệt, giảm từ 30% trước đó.

“Nếu bạn nhìn vào các chính sách một cách đơn lẻ, bạn sẽ cảm thấy nó dường như là chưa đủ hoặc thậm chí là có lỗ hổng. Nhưng các chính sách nói không với nhiệt điện than này là dấu hiệu cho thấy một hướng đi bền vững cho tương lai và chúng ngày càng chặt chẽ dần theo từng năm, ông Buck Buckley nói với Eco-Business. Ông nói thêm: HSBC vẫn đang cố gắng từng bước để chạm đến các mục tiêu trong Thỏa thuận Paris.

Nguồn: Eco-Business